الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
67
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
الرِّزْق : بخشش مدام و پيوسته است كه گاهى دنيوى و زمانى اخروى است و گاهى نصيب و بهره را هم - رزق - گويند و همچنين به چيزى كه به معده مىرسد و با آن تغذيه مىشود . رِزْقُ الجُنْدِ : جيره و حقوق سربازان . رُزِقْتُ عِلْماً : از نظر دانش بهرهمند شدم . در آيهء : ( وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ - 10 / منافقون ) يعنى از مال و مقام و دانش . و همچنين در آيات : ( وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ - 3 / بقره ) و ( كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ - 57 / بقره ) و ( وَ تَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ - 82 / واقعه ) يعنى بهرهء خويش را از نعمت الهى تنها به دروغ گويى و تكذيب نمودن قرار دادهاند . و در آيهء : ( وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ - 22 / ذاريات ) گفتهاند بارانى است كه حيات جانداران بسته به آن است و نيز گفتهاند معنيش مثل آيه : ( وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً - 18 / مؤمنون ) است . و باز گفته شده آيه : ( وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ - 22 / ذاريات ) هشدارى و تنبيهى است بر بهرههاى مقدر ، و طبيعى و الهى . و آيهء : ( فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِنْهُ - 19 / كهف ) به طعامى كه با آن تغذيه مىشويد . و آيهء ( وَ النَّخْلَ باسِقاتٍ لَها طَلْعٌ نَضِيدٌ رِزْقاً لِلْعِبادِ - 10 / ق ) . يعنى : ( نتيجه ريزش بارانها نخلهاى بلنديست كه ميوههايش متراكم و براى بندگان خدا بهره و نصيب است ) . گفتهاند مقصود از رزق غذاهاست و ممكن است بر عموم خوراكيها ، نوشيدنيها ، و هر چه كه به صورت ابزار به كار مىرود و تمام چيزهايى كه از سرزمينى بدست مىآيد و خداوند همهء آنها را نتيجهء آب و باران كه از آسمان نازل مىكند مقدر فرموده است ، اطلاق مىشود . و نيز گفتهاند - رزقا للعباد - در بارهء پاداش اخروى است . و آيه : ( وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ - 169 / آل عمران ) . خداوند نعمتهاى اخروى را بر آنها عنايت و افاضه مىكند ، مثل :